انواع کلمه

همانطور که در زبان فارسی خوانده اید کلمات برسه نوع هستند .

انواع کلمه عبارت است از : ( اسم ، فعل ، حرف )

اسم کلمه ای است که برای نامیدن اشخاص ، اشیاء وحیوانات به کار میرود . کلماتی هم ممکن است برای نامیدن به کار نرود ولی درگروه اسم قرار بگیرند . زیرادارای مفهوم مستقل می باشند ودرعین حال زمان هم ندارند. مانند اسم های پرسشی و...

فعل کلمه ای است که انجام دادن کار یاروی دادن حالتی را در زمان می رساند . توجه داشته باشیدکه قید زمان درفعل خیلی مهم است . یعنی اگر کلمه ای  بر انجام دادن کار دلالت کند ولی دارای مفهومزمان نباشد آن کلمه فعل نیست . مانند: دویدن . این کلمه اسم مصدر است نه فعل . ولی اگر می گفتیم : دوید ، می دود ، خواهد دوید ، فعل محسوب میشد .

حرف به کلمه ای گفته میشود که به تنهایی کاربردی ندارد ودرجمله کاربرد آن مشخص شود .

انواع کلمه درزبان عربی هم مانند زبان فارسی میباشد .

برای شناخت کلمات درزبان عربی فرمول خاصی هم به شماارائه شده است  . اما این رابایدبدانید که کلمات استثنا هم دارند .

برای شناخت اسم کافی است شمابدانید که اسم هادرزبان عربی دارای مشخصه اصلی زیر میباشند .

داشتن (ال ) درابتدای کلمه یا (تنوین ) در آخرکلمه .

تنوین نونی است که خوانده میشود ولی نوشته نمیشود . وبه این شکل ها است . ــــًــــٍـــــــٌـــ  

دقت داشته باشید که (ال ) و (تنوین ) باهم دریک کلمه جمع نمیشوند .

از دیگر نشانه های اسم : ( ة ) در آخرکلمات است .

اسم شما اگر به شکل مضاف باشد (ال ) یا (تنوین) را نمی گیرد . شما با مضاف ومضاف الیه در کلاس چهارم دبستان آشنا شده اید . هرگاه دو اسم پشت سر هم بیایند آن دو یا صفت وموصوفند یا مضاف ومضاف الیه .

برای شناخت آنها کافی است کسره مابین آنها رابرداشته ودر آخر جمله تان ، است راقراردهید . اگر جمله شما معنی ومفهوم داشت دو اسم پشت سرهم شما ، صفت وموصوفند واگر معنی ومفهوم نداشت ، مضاف ومضاف الیه میباشند . مانند :

    قلمُ مجیدٍ     .... قلم ِ مجید ... قلم ، مجید است   ... این عبارت معنی ندارد پس قلم مجید مضاف ومضاف الیه است .

کتاب ٌ جمیل ٌ .... کتاب ِ زیبا ... کتاب ، زیبا است ... این عبارت معنی دارد پس صفت وموصوفند .  

حواستان باشد که مضاف ومضاف الیه یا صفت وموصوف از انواع کلمه نیستند بلکه نقش کلمات را مشخص می نمایند . این توضیحات فقط به این خاطر بود که شما بدانید گاهی ما علامت های اسم رانداریم ولی آن کلمه اسم میباشد .

برای شناخت فعل نشانه هایی است که شما درسال دوم با آنها آشنا خواهیدشد . واکنون لازم است شما معنی کلمه رابدانید وفعل راتشخیص دهید .

حرف ، کلمه ای است که به تنهای کاربردی ندارد وبرای ارتباط واتصال به کار میرود . مانند مِن .. از ، فی... در ، الی ..به ، علی .. روی  و......

بعضی از کلمات هستند که اسمند ولی نشانه های اسم راندارند . مانند :

جمع مکسر

دانستیم که جمع بر بیش از دونفر دلالت می کند . اسم های جمع یا سالمند یا مکسر

اسم جمع سالم بر دونوع بود . جمع مذکر سالم که علامت آن (ونَ / ینَ ) بود .

جمع مونث سالم که علامت آن (ات ) بود . ضمن اینکه ة از آخر کلمه حذف می شد .

جمع مکسر از کسر می آید . یعنی شکسته شده . در واقع ما به خاطر اینکه از درس عربی بدمان می آید دق دلیمون را برسر جمع مکسر خالی می کنیم وبه حدی کلمه مان را  می زنیم که  دست وپا وسرش را می شکنیم وبعد هم همسایه ها از راه میرسند که ای بابا ! چرا این بیچاره را میزنی ؟ تقصیر این چیه که تو درس نمی خونی ؟ وآن را به بیمارستان می رسونند . حالا بعد از این زد نها ممکن است کلمه ما احتیاج به عصا و لوازم پزشکی پیداکند . ممکن هم است که اصلا قطع عضو بشود .

شوخی کردم . اینها را گفتم که بدانید جمع های مکسر قانون خاصی ندارند وشما می بایست از راه شنیدن وحفظ کردن آنها را یاد بگیرید . اما یک نکته خیلی مهم راباید بدانید وآن هم اینکه :

تمام اسم های مفرد ومذکری که برای نام بردن اشیاء وحیوانات هستند اگر بخواهند جمع بسته شوند جمع آنها حتما جمع مکسر است .

مثل : باب (در ) »»» ابواب (درها)          جدار(دیوار) ، جُدُر (دیوارها)

قلم، اقلام                 کتاب ، کُتـُب          دفتر ، دفاتر

ولی این به معنی این نمی باشد که اسم های مفرد ومذکری که برای اشخاص به کار می روند جمع مکسر بسته نمیشوند .ممکن است بعضی از این اسم ها هم جمع مُکـّسَر بسته شوند . که خیلی از آنها را شما در زبان فارسی هم به کار می برید . مانند:

شخص ، اشخاص       طفل ، اطفال       نبی ، انبیاء       ولی ، اولیاء      ولد(فرزند) ، اولاد (فرزندان)

ممکن است اسمی هم مونث باشد و شما برای جمع بستن آن از جمع مکسر استفاده کنید . مانند:

محفظة (کیف) ، محافظ (کیفها)          نملة (مورچه) ، نمال (مورچه ها)

نافذة (پنجره) ، نوافذ(پنجره ها)

حالا چند تا جمع مکسر هم خودتان بیارید . ضمن اینکه یادتان باشد اگر جمع مکسر شما بر شخص دلالت می کرد اسم اشاره برای آن مانند اسم های جمع می آید . یعنی هؤلاء برای نزدیک واولئک برای دور .

ولی اگر بر شیء یا حیوان دلالت می کرد اسم اشاره برایش به شکل مفرد ومونث می آید . کاری هم نداریم که این کلمه ما مذکر است یا مونث .

مانند : هذه ابواب             هذه نوافذ

برای اینکه بدانید جمع مکسر شما مذکر است یا مونث ، کافی است مفرد آن را ببینید . اگر مفردش مذکر بود جمعش هم مذکر است واگر مفردش مونث بود جمعش هم مونث است .

آموزش اسم ( جمع مذکر ومونث  سالم )

در بخش مثنی یاد گرفتید که اسم مثنی بر2شخص یا2چیز دلالت میکند .  اسم جمع بر 3 یا بیشتر از 3 تا دلالت میکند .

جمع بر2نوع است .  جمع سالم و جمع مکسر

 جمع سالم خودش بر2نوع مذکر سالم ومذکر سالم می باشد .

جمع سالم مذکر مخصوص کلمات مذکر است وفقط برای جمع بستن اشخاص به کار میرود . پس اشیایی را که مفردشان مذکر است را نمی توان با استفاده از جمع مذکر سالم جمع بست .

علامت جمع مذکر سالم ( ونَ  / ین َ ) می باشد که به آخر اسم مفرد اضافه میشود . مانند : طالب » طالبونَ / طالبینَ . معلم » معلمونَ / معلمینَ

اما این جمع غلط است . باب » بابونَ  . زیرا گفتیم که جمع مذکر سالم فقط برای اشخاص به کار میرود .

دو علامت جمع مذکر سالم به لحاظ جمع بستن هیچ تفاوتی با یکدیگر ندارند . اما از نظر کاربرد درست مانند اسم های مثنی عمل می کنند . یعنی شما هر کجا که علامت (ان ِ ) رادر اسم مثنی به کار می برید علامت ( ونَ ) را هم در جمع سالم مذکر به کار ببرید .

اکنون با همدیگر جمله زیررابه عربی ترجمه می کنیم .

 دانش آموزان در کلاسند .

1-     چون نگفتیم دانش آموزان دختر ، پس کلمه ما مذکر است .

2-      کلاس فقط یک کلاس است .

3-     چون نگفتیم 2 دانش آموز، پس منظورمان جمع است .

4-     دانش آموزان نهاد است ، پس باید از علامت ( ونَ ) استفاده کنیم .

 بنابراین جمله ما میشود :

الطالبونَ فی الصف .

اکنون به جمله بعدی دقت کنید .

معلمان تلاشگرند .

1-     جمله مذکر است .

2-     جمله جمع است . چون حرفی از2تا نیامده است .

3-     تلاشگر شغل یا صفت معلمان است وباید از آن تبعیت کند .

4-     تلاشگر ند گزاره است ومعلمان هم نهاد ، بنابراین هردوی آنها با علامت ( ونَ ) می ایند .

خوب جمله ما این چنین است :

  المعلمونَ مجتهدونَ .

جمع مونث سالم

این جمع هم برای اشخاص هم برای اشیا به کار میرود وعلامت آن (ات ) است که به آخر اسم مفرد مونث اضافه میشود . البته دقت داشته باشید که به خاطر وجود (ت در ات ) شما دیگر احتیاجی به تای تانیث گرد (ة) ندارید . پس آن را حذف می کنید .

معلمة » معلمات            شجرة » شجرات

معلمان زن تلاشگرند .

المعلمات مجتهدات .

اکنون به اسم های اشاره ای که برای جمع به کار می بریم دقت کنید .

اسم های اشاره جمع برای اشاره به نزدیک ( هؤلاء ) به معنی ( اینان ) وبرای اشاره به دور ( اولئک ) به معنبی ( آنان ) میباشند .

حواستان جمع باشد که ( هؤلاء ) هم برای مذکر وهم برای مؤنث می آید .

( اولئک ) هم برای مذکر وهم برای مونث به کار میرود .

ضمن اینکه

1- اسم های اشاره جمع همانند اسم جمع مذکر سالم فقط برای اشخاص استفاده میشود .

2- در ترجمه اسم های اشاره جمع اگر اسم بعد از آنها (ال ) داشت ، اسم اشاره به شکل مفرد ترجمه میشود .

اسم مثنی

مثنی یعنی 2نفر . درزبان فارسی ما کلمه ای نداریم که برای 2 چیز یا شخص به کار برود . درزبان فارسی کلمات یابرای یک نفر به کار میروند یابرای چند نفر . بنابراین ممکن است آموزش این درس با کمی سختی همراه باشد .

برای ساخت اسم مثنی کافی است شما درآخراسم اشخاص یا اشیاء یکی از دو علامت ( ان ِ / ین ِ ) رابه کارببرید . واگر خواستید کلمه مثنایی راهم به مفرد تبدیل کنید علامت های مثنی رااز آخر آن حذف کنید . به مثال های زیر دقت کنید :

معلم   »»»» معلمان ِ  .  معلمَین ِ (2 معلم )

معلمة  »»» معلمتان ِ  .  معامَتـَیـن ِ ( 2خانم معلم )

وردة »»»  وردتان ِ  . وردتـَیـن ِ  (2 شاخه گل )

کتاب »»» کتابان ِ  . کتابَین ِ . (2کتاب )

زارعان ِ  »»» زارع (1کشاورز ) همینطور که دیدید دراینجااسم مثنی راتبدیل به مفرد کردیم .

اکنون که یاد گرفتید اسم مثنی را درعبارات به کار ببرید باید بدانید که شما نمی توانید به همراه اسم مثنی از اسم اشاره مفرد استفاده کنید . بلکه اسم اشاره راهم می بایست به شکل مثنی بیاورید . به همین منظور شما اسم های اشاره مثنی نزدیک را امسال یاد می گیرید . ولی اسم های اشاره مثنی دوررادر سالهای آینده خواهید آموخت .

اسم اشاره مثنی برای مذکر ومؤنث به دوشکل میباشد . زیراشما دوعلامت مثنی دارید . اسم مثنی راباهرکدام از علامت هایش ساختید اسم اشاره راهم به همان صورت بیاورید .

اسم اشاره مثنی نزدیک :

هذان ِ   .  هذَین ِ   برای مذکر           و  هاتان ِ   .  هاتـَین ِ برای مؤنث

لابد می پرسید این دوعلامت در مثنی چه تفاوتی با یکدیگردارند؟ شما چه فکر می کنید؟

این دو علامت از نظر معنایی هیچ تفاوتی با یکدیگر ندارند . اما با به کارگیری هریک از آنها در جمله شما نقش کلمه را مشخص می کنید .

با یک شعر موافقید ؟

اما کجا بیارم این (آن ِ ) گنده رو یا که کجا بیارم این ( َین ِ ) درشتو ؟ فاعل / نهاد / گزاره من میارم با ( آن ِ )

نهاد میاد تو جمله اول هر عبارت . گزاره که بیادش جمله من کامله . فاعل کجاست ؟ بعد فعل .                  

حالا به عبارتهای زیر دقت کنید .

2دانش آموز ، 2قلم رابرداشتند .

یادتان باشد تا سال بعد که شما صرف فعل را یاد می گیرید هر چی فعل داشتید در ابتدای جمله قراردهید .

بنابراین : برداشتند ، فعل  / 2دانش آموز ، فاعل  / 2 قلم را ، مفعول

حَمَلَ الطالبان ِ قلمَین ِ .

این دو ، دو کشاورزند . این دو ، نهاد  / کشاورزند ، گزاره

هذان ِ زارعان ِ .

این دو کشاورز موفقند . این دو کشاورز ، نهاد  / موفقند ، گزاره

هذان ِ الزارعان ِ ناجحان ِ .

به تفاوت جمله دوم وسوم دقت کنید .

این دو کشاورز در مزرعه اند . این دو کشاورز ، نهاد  / در مزرعه اند . گزاره

هذان ِ الزارعان ِ فی المزرعة .

اسم پرسشي ( أينَ )

باز هم يکي ديگر از کلمات پرسشي . اين کلمه پرسشي براي پرسش از مکان شخصي يا چيزي به کار ميرود .

ودر جواب حتماً يکي از کلمات ( خلف ، پشت / أمام ، جلو / تحت ، زير / في ، درون . داخل. در/ عند ، نزد /

جنب ، کنار / فوق ، بالا / علي ، روي  و..... ) مي آيد .

مانند : أين َ الطالب ُ ؟ في الصّف . دانش آموز کجاست ؟ در کلاس است  .

       أينَ القلم ؟  تحت الکتاب . قلم کجاست ؟ زير کتاب است .  

حالا با چند تا سوال ويک کمي هم شعر مطلب را بهتر برايتان باز مي کنيم .

يادتان باشد در پايان جوابهاي خودتان را با جوابهاي اصلي مقايسه کنيد .

1-  ......... في الصف ؟ الطالب .                        2-  ........ هذا ؟ جدارٌ . 

3- .......... هو ؟ والدي .                                   4 - .......... هذه وردة ٌ ؟ نعم . 

5- .......... الرجل ؟ في الشارع .                         6- ......... الحمامة ؟ علي العـُصن .

7- ....... هذا بابٌ . لا .                                      8 - ........ هذه ؟ سيارة ٌ .

حالا ببينيد وبعد پاسخ بدهيد .بعد هم مقايسه کنيد .

جواب سؤال که شخصه ، کلمه پرسشيم چيه ؟ مَن ، مَن ، مَن ميشه .

جواب سؤال يه شيئه ، کلمه پرسشيم چيه ؟ ما ، ما ، ما ميشه .

جواب سؤال آره يا نه ، کلمه پرسشيم چيه ؟ هل ، هل ، هل ميشه .

جواب سؤال مکانه ، کلمه پرسشيم چيه ؟ أين ، أين ، أين ميشه .

قبل از اينکه بروي پايينتر ، به سوالات بالا پاسخ بده وبعد جوابها را ببين .

1 – مَن        2- ما                 3- مَن           4- هل

5- أينَ         6- أينَ                7- هل           8- ما  

اسم پرسشي (مَن )

تاکنون با کلمات پرسشي (ما / هل ) آشنا شده ايد . ودانستيد که کلمه پرسشي (ما ) براي پرسش

از اشياوحيوانات به کار ميرود . و(هل ) براي درستي يا نادرستي مورد سوال به کار ميرود .

مانند : ماهذا ؟ هذا بابٌ . اين چيست ؟ اين درب است .

    هل هذا بابٌ ؟ نعم ، هذا بابٌ . آيا اين درب است ؟ بله ، اين درب است .

   هل هذا بابٌ ؟ لا، هذه نافذة ٌ . آيا اين درب است ؟ نه .اين پنجره است .

اکنون با کلمه پرسشي (مَن ) آشنا ميشويد . اين کلمه براي پرسش از اشخاص به کار ميرود .

مانند : مَن هذا ؟ هذا رجلٌ . اين کيست ؟ اين مرد است .

        مَن تلک؟ تلک طبيبة ٌ . آن کيست ؟ آن پزشک (زن) است .

       مَن هو ؟ هو سعيدٌ . او کيست ؟ او سعيد است .

      مَن هي ؟ هي عالمة ٌ ؟ اوکيست ؟ اوزني دانشمند است .

      مَن أفضل ؟ أنا  أفضل .چه کسي برتر است ؟ من برترم .

اگر به نمونه مثالها دقت کرده باشيد متوجه شديد که در اين درس شما با 3 ضمير ( هو / هي / أنا )

به معني ( او / او مؤنث / من ) آشنا شديد . حالا ديگه دايره لغتهايتان دارد کامل ميشه .

از حالا به بعد شما ميتوانيد خودتان را به ديگران معرفي کنيد ومثلاٌ بگوييد :

أنا طالبة ٌ في مدرسة رامشه . من يک دانش آموزم در مدرسه رامشه .

آفرين ! حالا زود وتند وسريع چند تا جمله بسازيد وترجمه اش کنيد .

يادتان باشد براي اينکه زبان عربيتان تقويت بشود بايد آن چيزهايي را که ياد گرفتيد به کار ببريد .

 اسم اشاره دور

در درس هاي قبل با اسم اشاره نزديک / مفرد / مذکر ومؤنث آشنا شديد ودانستيد که

هذا وهذه به معني (اين) ميباشند .

همانطورکه قبلاً هم گفتيم اسم اشاره فقط به کلمه بعد از خوداشاره ميکند .

مانند : هذا قلمٌ . (اين قلم است .)

 هذه محفظة ٌ . ( اين کيف است . )

در اين درس شما ياد مي گيريد که به اشياو اشخاصي هم که از شما دور هستند

اشاره کنيد .

اسم اشاره دور براي مفرد ومذکر (ذلک ) وبراي مفرد ومؤنث (تلک) ميباشد .

مانند : ذلک قلم ٌ . ( آن قلم است .)

       تلک محفظة ٌ . (آن کيف است .)

همچنين در اين درس با کلمه يا ضمير (ي ) هم آشنا ميشويد . اين کلمه هرگاه به اسمي اضافه

شود به معني (م) است . مانند : والدي (پدرم ) . ولدي ( فرزندم ) . محفظتي (کيفم) و......

دراين درس شما با 2تا از کلمات پرسشي آشنا ميشويد .کلمات پرسشي (استفهامي ) ما و هل . ما به معني چيست و هل به معني آيا .  

 کلمه پرسشي ( ما ) براي پرسش از اشياء وحيوانات به

  کار ميرود . پس اگر جوابمان شيء يا جانداري غير عاقل بود بلافاصله کلمه پرسشي ( ما ) را در جاي خالي قرار مي دهيم .

 و کلمه پرسشي ( هل ) براي تأييد درستي يا نادرستي مورد سؤال ميباشد وحتماً در جواب آن يکي از کلمات ( نعم  يا  لا ) مي آيد . جمله اي که با هل سؤالي ميشود از3 کلمه کمتر نيست .

                        مثل : ماهذا ؟ هذا قلمٌ .            ماهذه ؟ هذه نافذة ٌ .

                              هل هذا قلمٌ ؟ نعم ، هذا قلمٌ .

                             هل هذا قلمٌ ؟ لا، هذا کتابٌ .

خوب است بدانيد که کلمات پرسشي هميشه در ابتداي جمله قرار مي گيرند . وبراي مذکر ومونث هم به يک شکل به کار مي روند .  

  اسم اشاره اسمي  است که به کلمات بعد از خود اشاره ميکند .

 اسمهاي اشاره درزبان فارسي عبارتند از : اين . آن . اينان .آنان . اينجا .   اسمهاي اشاره درزبان عربي به

نزديک ودور تقسيم ميشوند وهريک از آنها به مذکر ومونث ومفرد ومثني وجمع تقسيم ميشوند . در اين درس شما

فقط با اسم اشاره مفرد ونزديک آشنا ميشويد . اسمهاي اشاره مفرد نزديک عبارتند از :  هذا  -  هذه 

 اسم اشاره هذا  به کلمات مذکر واسم اشاره  هذه   به کلمات مونث اشاره ميکند . مثل :

                             هذا قلم ٌ .   هذا طالب ٌ .

                           هذه شجرة ٌ .  هذه طالبة ٌ .   

 شما با به کاربردن اسم اشاره وکلمه بعدي يک جمله کوتاه ساخته ايد .

l       دراين درس شما دانش آموزان عزيز با چند کلمه عربي آشنا ميشويد که بعداً بتوانيد در دروس بعدي از آنها

ا         استفاده نماييد . اما اين کلمات تفاوتهايي با يکديگر دارند . در آخر بعضي از اين کلمات  ( ة  ) تاي گردي وجود دارد که به آن تاي  تأنيث گرد  مي گوييم .   به کلماتي که در آخر آنها  ( ة ) به کار رفته است مونث ميگوييم  به کلماتي که در آخر آنها ( ة ) نباشد مذکر ميگوييم .

 بدانيد که حروف در زبان عربي 28حرف ميباشد و4حرف ( پ – چ  - ژ – گ ) در زبان عربي وجود ندارند .                            مذکر مثل : قلم . باب . کنز                

                                      مونث مثل : نافذة . سفينة